Teleskop zosta艂 zbudowany w latach 1975-1985 i by艂 pierwszym tego typu obiektem na 艣wiecie. Zaprojektowany przez ormia艅skiego fizyka i in偶yniera, kt贸ry sp臋dzi艂 17 lat zmagaj膮c si臋 z sowieck膮 biurokracj膮, aby urzeczywistni膰 swoj膮 wizj臋. Pomimo silnej presji, by projekt powsta艂 w Krymie, in偶ynier uzyska艂 zgod臋 na budow臋 obserwatorium w Armenii. Fizyk by艂 znany ze swojego innowacyjnego podej艣cia do radiotechniki i zaanga偶owania w rozw贸j wiedzy naukowej w Armenii. W ci膮gu swojej kariery opublikowa艂 oko艂o 353 prac naukowych, w tym 248 artyku艂贸w, cztery monografie i 25 patent贸w. By艂 r贸wnie偶 zapalonym popularyzatorem nauki, cz臋sto wyst臋puj膮cym w gazetach, czasopismach, radiu i telewizji, a jego relacje medialne obejmowa艂y ZSRR, Armeni臋, USA, Francj臋 i W艂ochy. W tamtym czasie planowano przeniesienie wioski, powszechn膮 praktyk臋 w okresie industrializacji Zwi膮zku Radzieckiego. Zamiast inwestowa膰 w drogi, gaz czy inn膮 niezb臋dn膮 infrastruktur臋 dla odleg艂ych obiekt贸w, w艂adze cz臋sto decydowa艂y si臋 na przesiedlanie mieszka艅c贸w okolicznych miejscowo艣ci. Uruchomiaj膮c teleskop in偶ynier zbudowa艂 drog臋 od podstaw, po艂膮czy艂 wiosk臋 i ostatecznie uratowa艂 miasteczko przed zniszczeniem. Obiekt po艂o偶ony jest na zboczach najwy偶szego szczytu w kraju na wysoko艣ci 1711 m n.p.m. Przepracowano prace rozbi贸rkowe na zboczu g贸ry, aby utworzy膰 fundament pod anten臋. Nast臋pnie d贸艂 zalano betonem oraz zamurowano w nim 3600 p艂askich metalowych paneli, przymocowanych do 偶elaznych rur, tworz膮c lustro teleskopu. Ka偶dy panel mia艂 oko艂o metra kwadratowego. Prace wykonywano z wysokowytrzyma艂ych stop贸w aluminium z miedzi膮, magnezem i manganem. Trudne technicznie by艂o polerowanie paneli. Do odbioru fal radiowych w zakresie milimetrowym i submilimetrowym potrzebna by艂a bardzo jednolita powierzchnia. Ka偶dy panel by艂 formowany r臋cznie i precyzyjnie wyko艅czony z dok艂adno艣ci膮 do 70 mikron贸w. Teleskop rozpocz膮艂 dzia艂alno艣膰 w 1986 roku. Radioteleskop ma 艣rednic臋 54 metry, jest p贸艂kulisty i zamocowany na sta艂e do pod艂o偶a, z ruchomym lustrem wt贸rnym o 艣rednicy 5 metr贸w. Teleskop optyczny ma zwierciad艂o o 艣rednicy 2.6 metra i ogniskowej 10 metr贸w. Radioteleskop jest jednym z najczulszych tego typu urz膮dze艅 na 艣wiecie. S艂u偶y do badania g艂臋bokiego kosmosu poprzez wychwytywanie s艂abych fal radiowych emitowanych przez odleg艂e gwiazdy i galaktyki, kt贸re mo偶na nast臋pnie wizualizowa膰 na obrazie. Radioteleskop optyczny ROT54 umo偶liwi艂 przeprowadzenie szerokiego zakresu zaawansowanych obserwacji radioastronomicznych takich jak: analiza drobnych niejednorodno艣ci o rozmiarach k膮towych poni偶ej 1 sekundy 艂uku, badania mg艂awic i gwiazd T Tauri, poszukiwania nowych cz膮steczek w kometach i atmosferach planetarnych w Uk艂adzie S艂onecznym, badania ultraodleg艂ych obiekt贸w (kwazary, radiogalaktyki), badania 藕r贸de艂 radiowych o rozmiarach k膮towych mniejszych ni偶 1 sekunda 艂uku, organizacja jednoczesnych obserwacji radiowych i optycznych znanych uk艂ad贸w niebieskich do po艂膮czenia z czo艂owych obserwatori贸w radiowych w nowy ujednolicony katalog,聽 obserwacje pulsar贸w, oraz supernowych i ich zmian w czasie oraz badanie promieniowania cieplnego pochodz膮cego z nowo powsta艂ych gwiazd. Pozosta艂a infrastruktura zosta艂a uko艅czona w 1987 roku. Na terenie znajduje si臋 r贸wnie偶 antena zwana Orbita. System ten by艂 pierwsz膮 na 艣wiecie krajow膮 sieci膮 telewizji satelitarnej uruchomion膮 przez Zwi膮zek Radziecki w 1967 roku. ZSRR zajmowa艂 du偶y obszar i uk艂adanie kabli do ka偶dego odleg艂ego regionu by艂o nie praktyczne. Stacja Orbita rozpocz臋艂a dzia艂alno艣膰 w listopadzie w 1977 roku. Zarejestrowano tutaj eksplozj臋 czerwonego olbrzyma, a tak偶e opublikowano liczne artyku艂y w czasopismach naukowych ZSRR i za granic膮. Centrum Naukowe dzia艂a艂o w latach 1987-1990. W 1988 roku trz臋sienie ziemi dotkn臋艂o obiekt, lecz nie spowodowa艂o 偶adnych powa偶nych uszkodze艅. W latach 90-tych podczas kryzysu energetycznego w Armenii, gdy elektrownia j膮drowa by艂a wy艂膮czona przez wojn臋, a kraj znajdowa艂 si臋 w stanie blokady, in偶ynier postawi艂 sobie za cel opracowanie wydajnych system贸w energii s艂onecznej. W 1991 roku przedstawi艂 sw贸j projekt elektrowni s艂onecznej Arev, chroniony siedmioma patentami mi臋dzynarodowymi i dwoma ormia艅skimi, wykazuj膮c wy偶sz膮 wydajno艣膰 ni偶 por贸wnywalne projekty mi臋dzynarodowe. Projekt przyci膮gn膮艂 uwag臋 du偶ych organizacji mi臋dzynarodowych i inwestor贸w zw艂aszcza z Wielkiej Brytanii. Budow臋 rozpocz臋to, jednak gdy zbli偶a艂a si臋 ku ko艅cowi inwestorzy pr贸bowali dochodzi膰 praw do patent贸w in偶yniera i sprawa trafi艂a do s膮du. Projekt nigdy ju偶 nie zosta艂 wznowiony. Na terenie znajdowa艂a si臋 r贸wnie偶 komora bezechowa. To specjalnie zaprojektowane pomieszczenie, kt贸re poch艂ania d藕wi臋k i fale elektromagnetyczne zamiast je odbija膰. Aby zmierzy膰 dok艂adno艣膰 anteny, naukowcy potrzebowali 艣rodowiska, w kt贸rym fale radiowe nie odbijaj膮 si臋 od 艣cian ani pod艂o偶a. W 1987 roku zosta艂 zbudowany wska藕nik gnomonu-cienia, co odpowiada 4480 rokowi wed艂ug staro偶ytnego kalendarza ormia艅skiego. Gnomon-licznik cieniowy to instrument, kt贸ry pe艂ni funkcj臋 s艂onecznego urz膮dzenia do pomiaru czasu oraz licznika cieniowego s艂u偶膮cego do wskazywania miesi臋cy, kt贸re u偶ywano w staro偶ytnej Armenii. W istocie odgrywa on rol臋 zar贸wno zegara s艂onecznego jak i kalendarza. W po艂owie lat 90-tych zaproponowano modernizacj臋. W latach 1995-2010 teleskop zmodernizowano, instaluj膮c nowe komputery steruj膮ce i nowe 藕r贸d艂a zasilania, a obserwacje wznowiono we wsp贸艂pracy z Rosyjskim Towarzystwem Astronomicznym i Narodowym Uniwersytetem Technicznym w Atenach. W 2002 roku uznaj膮c jego znaczenie za historyczne i kulturowe zosta艂 oficjalnie wpisany na list臋 zabytk贸w ormia艅skich.聽W 2012 roku operacje zosta艂y ponownie wstrzymane z powodu awarii ramienia steruj膮cego, kt贸ra unieruchomi艂a zwierciad艂o wt贸rne. Armenia nie posiada艂a funduszu, aby naprawi膰 usterk臋 i kompleks badawczy zosta艂 zamkni臋ty. Przysz艂a eksploracja wymaga艂a dalszych modernizacji system贸w sterowania, modernizacji system贸w przetwarzania danych, wymiany przestarza艂ych czujnik贸w analogowych na cyfrowe oraz kompleksowych regulacji. Wed艂ug ekspert贸w koszty tych modernizacji szacunkowo opiewa艂yby na kwot臋 25 milion贸w dolar贸w.